Dwa dni temu
uczestniczyłem w uroczystości zaślubin sympatycznej młodej pary: Agnieszki i Tomasza.
Uroczystość miała miejsce w kościele parafialnym pw. św. Franciszka z Asyżu w Warszawie na Tarchominie.
Byłem jednym z pięciu księży odprawiających Mszę świętą, podczas której młodzi narzeczeni
złożyli sobie przysięgę małżeńską. Głównym celebransem był ksiądz biskup Michał
Janocha, biskup pomocniczy Archidiecezji Warszawskiej. On też wygłosił homilię.
Jednak w mojej pamięci utrwaliły się nie słowa z kazania, lecz to, co biskup
Michał powiedział tuż przed udzieleniem końcowego błogosławieństwa. Nawiązał mianowicie
do słów wyrytych na ścianie w prezbiterium kościoła: „Franciszku, idź napraw
mój dom, który, jak widzisz, cały idzie w ruinę”. Słowa te wypowiedział Jezus
do św. Franciszka, kiedy modlił się przed krzyżem w zrujnowanym kościółku św.
Damiana. Ksiądz biskup powiedział, że na przełomie XII i XIII wieku, a więc w
czasach św. Franciszka, Kościół rzeczywiście był w ruinie. I dodał, że Kościołowi
ciągle potrzebni są ludzie, którzy go będą odbudowywać, bo stale chyli się on ku
upadkowi. Kto więc ma go odbudowywać? Biskup spojrzał z uśmiechem na nowożeńców
i powiedział: „Wy go macie odbudowywać. Przez to, że będziecie się kochali, bo
to miłość stanowi najgłębszy i najbardziej istotny nurt życia Kościoła. Jest on
trudno uchwytny. Dlatego media skupiają się na czymś innym, w gruncie rzeczy
drugorzędnym”. Słuchając tych słów, pomyślałem o św. Franciszku, tym bardziej,
że w sierpniu tego roku prawie dwa tygodnie spędziłem z rodzinami w Asyżu − mieście
św. Franciszka i św. Klary. Giovanni Bernardone
faktycznie żył w czasach wielkiego kryzysu Kościoła. Wielu duchownych
prowadziło wówczas mało ewangeliczne, często gorszące życie. Jednak Biedaczyna
z Asyżu nikogo nie oceniał i nie osądzał. Nie wzywał do nawrócenia, rzucając
gromy na grzeszników. Uznał, że nawrócić musi się przede wszystkim on sam, będąc
przekonanym, że tylko osobiste świadectwo może innych pobudzić do samokrytycznej
refleksji i ostatecznie do zmiany życia. To, co charakteryzowało Franciszka i
jego pierwszych naśladowców, to ogromna pokora wynikająca ze samoświadomości
własnej nędzy. Ta pokora rodziła w nich z jednej strony wdzięczność wobec Boga,
który „nie chce śmierci grzesznika, lecz by się nawrócił i miał życie”, a z drugiej
miłosierdzie wobec bliźnich. Byli ludźmi, którzy szczerze kochali innych, szczególnie
tych najuboższych, odrzuconych, zagubionych. To właśnie ta pełna wyrozumiałości
miłość czyniła ich wiarygodnymi świadkami Ewangelii. To dzięki niej byli
rzeczywiście cichymi odnowicielami Kościoła. Nie wiem, dlaczego biskup Michał w
swej końcowej refleksji nawiązał do słów, które wyznaczają początek przemiany
duchowej św. Franciszka z Asyżu. Być może sprowokowało go do tego jedno z
wezwań modlitwy powszechnej, w którym została zawarta prośba o nawrócenie księży
krzywdzących innych ludzi. Ja sam, słuchając tego wezwania, zastanawiałem się
nad tym, jakie było uzasadnienie, by włączyć je do modlitwy wiernych podczas
Mszy odprawianej za nowożeńców. Może dobrze by było, moim zdaniem, gdyby po takim
wezwaniu, pojawiło się również wezwanie z prośbą o nawrócenie dla świeckich, bo
przecież i wśród świeckich wielu jest takich, którzy Kościoła nie budują, lecz
go rujnują, gdy w codziennym życiu nie kierują się miłością. Wielu jest także
takich, którzy krzywdzą wielu dobrych księży chociażby swoją obmową i
oczernianiem. Wystarczy wejść na fora internetowe, by się przekonać jak wzbiera
fala nienawiści wobec osób duchownych. I dotyczy ona nie tylko tych, którzy sprzeniewierzyli
się swemu powołaniu i zasługują na surowe potraktowanie, lecz także tych,
którzy, choć codziennie zmagają się ze swoimi słabościami i ograniczeniami, starają
się jednak dobrze sprawować swoją duszpasterską posługę. Św. Franciszek z Asyżu
przed swoim nawróceniem był osobą świecką i nawet po nawróceniu nie zgodził się
na wyświęcenie go na kapłana. Jako nawrócony świecki pomógł wielu innym
świeckim odnowić i ożywić w nich miłość do Boga i Kościoła. Niemal wszyscy jego
pierwsi towarzysze należeli do stanu świeckiego. Dzięki niemu nawróciło się też
wielu duchownych. Kościół, który stale chyli się ku upadkowi, nieustannie też
się odbudowuje dzięki tym, którzy na zło obecne w Kościele, odpowiadają w taki
sposób, że sami starają się to zło zwyciężyć dobrem. Nie jest to możliwe bez ciągłego
nawracania się. Tylko w ten sposób można włączyć się w ten najgłębszy nurt
życia kościelnego polegający na codziennym wypełnianiu przykazania miłości
wzajemnej: „Po tym wszyscy poznają, że jesteście uczniami moimi, jeśli
będziecie się wzajemnie miłowali”. Kryzys Kościoła ma swe najgłębsze źródło w
deficycie miłości i świętości. Rozumiał to dobrze św. Franciszek. Powiedział kiedyś:
„Chciałbym mieć skrzydła orła, aby przemierzać góry i wykrzykiwać nad
miastami: Miłość nie jest kochana! Miłość nie jest kochana!”. Słowa
wypowiedziane do niego w San Damiano „Idź i napraw mój dom!”, można wyrazić
inaczej: „Idź i miłością opowiadaj o Miłości!” Oby wzięli je je sobie do serca
i księża i świeccy! Jestem wdzięczny biskupowi Michałowi za wypowiedziane przez
niego słowa, bo zrodziły we mnie skruchę i mocne postanowienie poprawy. A Agnieszce
i Tomaszowi życzę, aby ich wzajemna miłość była tak silna i czysta, by nigdy
nie dali się zwieść iluzji, że istnieje jakieś inne źródło ich szczęścia, poza tą
miłością, której jedynym i niewyczerpanym źródłem jest Bóg.poniedziałek, 24 września 2018
Idź i napraw mój dom
Dwa dni temu
uczestniczyłem w uroczystości zaślubin sympatycznej młodej pary: Agnieszki i Tomasza.
Uroczystość miała miejsce w kościele parafialnym pw. św. Franciszka z Asyżu w Warszawie na Tarchominie.
Byłem jednym z pięciu księży odprawiających Mszę świętą, podczas której młodzi narzeczeni
złożyli sobie przysięgę małżeńską. Głównym celebransem był ksiądz biskup Michał
Janocha, biskup pomocniczy Archidiecezji Warszawskiej. On też wygłosił homilię.
Jednak w mojej pamięci utrwaliły się nie słowa z kazania, lecz to, co biskup
Michał powiedział tuż przed udzieleniem końcowego błogosławieństwa. Nawiązał mianowicie
do słów wyrytych na ścianie w prezbiterium kościoła: „Franciszku, idź napraw
mój dom, który, jak widzisz, cały idzie w ruinę”. Słowa te wypowiedział Jezus
do św. Franciszka, kiedy modlił się przed krzyżem w zrujnowanym kościółku św.
Damiana. Ksiądz biskup powiedział, że na przełomie XII i XIII wieku, a więc w
czasach św. Franciszka, Kościół rzeczywiście był w ruinie. I dodał, że Kościołowi
ciągle potrzebni są ludzie, którzy go będą odbudowywać, bo stale chyli się on ku
upadkowi. Kto więc ma go odbudowywać? Biskup spojrzał z uśmiechem na nowożeńców
i powiedział: „Wy go macie odbudowywać. Przez to, że będziecie się kochali, bo
to miłość stanowi najgłębszy i najbardziej istotny nurt życia Kościoła. Jest on
trudno uchwytny. Dlatego media skupiają się na czymś innym, w gruncie rzeczy
drugorzędnym”. Słuchając tych słów, pomyślałem o św. Franciszku, tym bardziej,
że w sierpniu tego roku prawie dwa tygodnie spędziłem z rodzinami w Asyżu − mieście
św. Franciszka i św. Klary. Giovanni Bernardone
faktycznie żył w czasach wielkiego kryzysu Kościoła. Wielu duchownych
prowadziło wówczas mało ewangeliczne, często gorszące życie. Jednak Biedaczyna
z Asyżu nikogo nie oceniał i nie osądzał. Nie wzywał do nawrócenia, rzucając
gromy na grzeszników. Uznał, że nawrócić musi się przede wszystkim on sam, będąc
przekonanym, że tylko osobiste świadectwo może innych pobudzić do samokrytycznej
refleksji i ostatecznie do zmiany życia. To, co charakteryzowało Franciszka i
jego pierwszych naśladowców, to ogromna pokora wynikająca ze samoświadomości
własnej nędzy. Ta pokora rodziła w nich z jednej strony wdzięczność wobec Boga,
który „nie chce śmierci grzesznika, lecz by się nawrócił i miał życie”, a z drugiej
miłosierdzie wobec bliźnich. Byli ludźmi, którzy szczerze kochali innych, szczególnie
tych najuboższych, odrzuconych, zagubionych. To właśnie ta pełna wyrozumiałości
miłość czyniła ich wiarygodnymi świadkami Ewangelii. To dzięki niej byli
rzeczywiście cichymi odnowicielami Kościoła. Nie wiem, dlaczego biskup Michał w
swej końcowej refleksji nawiązał do słów, które wyznaczają początek przemiany
duchowej św. Franciszka z Asyżu. Być może sprowokowało go do tego jedno z
wezwań modlitwy powszechnej, w którym została zawarta prośba o nawrócenie księży
krzywdzących innych ludzi. Ja sam, słuchając tego wezwania, zastanawiałem się
nad tym, jakie było uzasadnienie, by włączyć je do modlitwy wiernych podczas
Mszy odprawianej za nowożeńców. Może dobrze by było, moim zdaniem, gdyby po takim
wezwaniu, pojawiło się również wezwanie z prośbą o nawrócenie dla świeckich, bo
przecież i wśród świeckich wielu jest takich, którzy Kościoła nie budują, lecz
go rujnują, gdy w codziennym życiu nie kierują się miłością. Wielu jest także
takich, którzy krzywdzą wielu dobrych księży chociażby swoją obmową i
oczernianiem. Wystarczy wejść na fora internetowe, by się przekonać jak wzbiera
fala nienawiści wobec osób duchownych. I dotyczy ona nie tylko tych, którzy sprzeniewierzyli
się swemu powołaniu i zasługują na surowe potraktowanie, lecz także tych,
którzy, choć codziennie zmagają się ze swoimi słabościami i ograniczeniami, starają
się jednak dobrze sprawować swoją duszpasterską posługę. Św. Franciszek z Asyżu
przed swoim nawróceniem był osobą świecką i nawet po nawróceniu nie zgodził się
na wyświęcenie go na kapłana. Jako nawrócony świecki pomógł wielu innym
świeckim odnowić i ożywić w nich miłość do Boga i Kościoła. Niemal wszyscy jego
pierwsi towarzysze należeli do stanu świeckiego. Dzięki niemu nawróciło się też
wielu duchownych. Kościół, który stale chyli się ku upadkowi, nieustannie też
się odbudowuje dzięki tym, którzy na zło obecne w Kościele, odpowiadają w taki
sposób, że sami starają się to zło zwyciężyć dobrem. Nie jest to możliwe bez ciągłego
nawracania się. Tylko w ten sposób można włączyć się w ten najgłębszy nurt
życia kościelnego polegający na codziennym wypełnianiu przykazania miłości
wzajemnej: „Po tym wszyscy poznają, że jesteście uczniami moimi, jeśli
będziecie się wzajemnie miłowali”. Kryzys Kościoła ma swe najgłębsze źródło w
deficycie miłości i świętości. Rozumiał to dobrze św. Franciszek. Powiedział kiedyś:
„Chciałbym mieć skrzydła orła, aby przemierzać góry i wykrzykiwać nad
miastami: Miłość nie jest kochana! Miłość nie jest kochana!”. Słowa
wypowiedziane do niego w San Damiano „Idź i napraw mój dom!”, można wyrazić
inaczej: „Idź i miłością opowiadaj o Miłości!” Oby wzięli je je sobie do serca
i księża i świeccy! Jestem wdzięczny biskupowi Michałowi za wypowiedziane przez
niego słowa, bo zrodziły we mnie skruchę i mocne postanowienie poprawy. A Agnieszce
i Tomaszowi życzę, aby ich wzajemna miłość była tak silna i czysta, by nigdy
nie dali się zwieść iluzji, że istnieje jakieś inne źródło ich szczęścia, poza tą
miłością, której jedynym i niewyczerpanym źródłem jest Bóg.środa, 19 września 2018
Na temat filmu "Kler"
Niedługo na ekrany polskich kin wchodzi film
Wojciech Smarzowskiego pt. „Kler”. Jakiś czas temu widziałem jego długi,
kilkuminutowy zwiastun. Nie mam żadnych wątpliwości co do tego, że obraz
Smarzowskiego to film skrajnie antyklerykalny. Jego scenariusz równie dobrze
mógłby napisać jakiś fanatyczny redaktor „Faktów i Mitów” bądź ktoś pokroju
Jerzego Urbana. Duchowni są w nim ukazani w tak mocno przerysowanym, negatywnym
świetle, że chyba tylko widzowie nienawidzący Kościoła uznają go za obiektywny i
wyważony. Tacy ludzie od czasu do czasu potrzebują nowej dawki
paliwa, choćby w postaci filmowego paszkwilu, by ogień ich nienawiści do
Kościoła rozpalił się z jeszcze większą siłą. Film Smarzowskiego świetnie się
do tego nadaje, tym bardziej, że od strony technicznej i gry aktorskiej robi
wrażenie bardzo dobrze zrealizowanego. Zresztą sam reżyser to, jak się okazuje,
człowiek motywowany iście Urbanowskim antyklerykalizmem, czego najlepszym
dowodem jest wywiad, jakiego niedawno udzielił Gazecie Wyborczej. Oprócz niesprawiedliwych,
prostackich oskarżeń wyolbrzymiających do niebotycznych rozmiarów słabości osób
duchownych znajdują się w nim również postulaty radykalnego oddzielenia
Kościoła od społeczeństwa. Co, oprócz dialogów i scen o charakterze jawnie bluźnierczym, najbardziej mnie irytuje i zasmuca w filmie „Kler”?
Wcale nie to, że ukazuje różne przywary duchownych i ich grzechy. Nie da się przecież zaprzeczyć, że zdarzają się w Kościele sprawy naprawdę gorszące. Najbardziej zaś destrukcyjne
dla wspólnoty Kościoła są zgorszenia spowodowane postawą niektórych duchownych.
Ja sam znam kilku z mojej diecezji, co do których jestem przekonany, że nie
powinni być dalej księżmi i szczerze współczuje wiernym skazanym na ich
„posługę”. Wiem jednak, że jest to margines. Mój sprzeciw budzi to, że
film Smarzowskiego jest bardzo niesprawiedliwym i krzywdzącym uogólnieniem.
Jest bowiem krańcowo jednostronny, stygmatyzujący wielu dobrych kapłanów. Moje
doświadczenie Kościoła mówi mi, że znacznie więcej w nim dobra niż zła. Jeśli
jednak ktoś jest silnie uprzedzony, czy to pod wpływem antyklerykalnej
propagandy czy na skutek jakieś swojej osobistej urazy doznanej w kontakcie z
instytucją Kościoła, to w jego widzeniu te proporcje będą się odwracać. Na
antyklerykalną propagandę najbardziej podatne są te osoby, które już od dawna
nie mają praktycznie żadnego kontaktu z Kościołem. Ci, którzy są obecni w
Kościele, którzy regularnie praktykują, a więc uczestniczą we Mszach świętych,
w spotkaniach różnych wspólnot, wyraźnie widzą, że „nie taki diabeł straszny,
jak go malują”. Myślę, nawet jestem pewien, że film Smarzowskiego, jako
skrajnie wypaczający obraz Kościoła, ich stosunku do Kościoła nie zmieni, jeśli
w ogóle zdecydują się go obejrzeć, do czego nie zachęcam, a nawet szczerze
odradzam. Wiem jednak, że nachalna promocja tego filmu, z którą mamy do
czynienia w środkach masowego przekazu i na bilbordach zapełni sale kinowe,
przynajmniej na początku. Będzie to kolejne potwierdzenie, że antyklerykalizm
odgórny, lansowany w mediach, manifestowany przez wielu celebrytów, znajduje
poparcie również na dole. Dla nas księży jest to zjawisko przykre i bolesne.
Przecież historia Polski to także historia wielu wspaniałych duchownych. Wśród
nich wielu było takich, którzy oddali życie za Ojczyznę. Dobitnym tego
przykładem jest los polskich księży podczas II Wojny Światowej. Z żadnego
innego narodu nie wymordowano wówczas tylu duchownych, co z Polski. Samego
tylko obozu w Dachau nie przeżyło ponad tysiąc polskich księży. Dzielili
kapłani los ciemiężonego narodu także po wojnie, ginąc jak inni polscy patrioci
w stalinowskich więzieniach. Jednym z takich więzień było więzienie przy ul.
Rakowieckiej w Warszawie, gdzie zamordowano również wielu katolickich księży.
Boli więc, gdy niektórzy o tym zapominają i tak łatwo dają się uwieść antykościelnej retoryce. Jak w takiej sytuacji szczególnie my
księża powinniśmy reagować na te kolejne wybryki antykatolickiego w gruncie
rzeczy antyklerykalizmu? Nadal aktualne pozostają moje rady, które zawarłem w
książce „Dotknięcie Boga” w rozdziale „Oblicza antyklerykalizmu”. Po pierwsze,
księża powinni robić swoje, to znaczy wypełniać jak najlepiej swoje obowiązki,
nie zostaje się bowiem księdzem w tym celu, by wszystkim się podobać, lecz po
to, by pełnić wolę Bożą. Jezus nie obiecywał swoim uczniom, że wszyscy będą ich
zawsze rozumieli i wspierali, przeciwnie, przygotowywał ich na różne trudne
sytuacje związane z realizowaniem ich powołania, także na prześladowania. Po
drugie, właściwą reakcją na manifestowanie różnych form antyklerykalizmu nie
jest bojaźliwe wycofanie się w swoją prywatność ani obrażanie się na ludzi,
odwracanie się od nich, lecz przeciwnie: otwartość i szukanie kontaktu z nimi.
Jedynym bowiem lekarstwem na jakiekolwiek uprzedzenia są fakty, a fakty, wbrew
antyklerykalnej propagandzie, mówią, że nie tacy ci księża straszni, jak ich wojujący
ateiści malują. Po trzecie, i chyba najważniejsze, nie powinno się swoim
zachowaniem prowokować antyklerykalnych wystąpień, dostarczać przeciwnikom
Kościoła dodatkowych argumentów na potwierdzenie ich fobii i uprzedzeń. Należy
poza tym odróżniać prymitywne, zrodzone z nienawiści ataki od umiarkowanej
krytyki, która, jeśli jest słuszna, zawsze winna być przyjmowana z pokorą i
mobilizować do wytrwałej pracy nad sobą – nikt przecież nie jest doskonały.
Wezwanie do uznania własnej grzeszności, jakie słyszymy na początku każdej
Eucharystii, kierowane jest do wszystkich – zarówno do świeckich wiernych, jak
i do kapłana, który Mszę odprawia. Po czwarte wreszcie, należy patrzeć na
antyklerykalizm, zwłaszcza na ten o najbardziej wulgarnym i prymitywnym obliczu,
zarówno ten celebrycki, jak i „tramwajowy”, w świetle przykazania miłości
nieprzyjaciół, ostatecznie bowiem zło można tylko dobrem zwyciężyć. Chrystus
powiedział: „Skoro Mnie prześladowali, to i was prześladować będą” (J 15, 20).
Wyrazem miłości nieprzyjaciół była w przypadku Jezusa Jego modlitwa za
prześladowców: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23, 34). Jest
to najważniejsza broń, do której zwłaszcza księża powinni się uciekać. Taka
modlitwa uwalnia od chęci odpłacania pięknym za nadobne.
Subskrybuj:
Posty (Atom)